ISO/IEC 42001 Yapay Zekâ Yönetişimi
ISO/IEC 42001 nedir?
ISO/IEC 42001:2023, kuruluşların yapay zekâyı sorumlu biçimde geliştirmesi, sağlaması ya da kullanması için bir yapay zekâ yönetim sistemi kurmasını tarif eden uluslararası standarttır. Tek bir modeli ya da ürünü değil, kuruluşun yapay zekâyı nasıl yönettiğini ele alır: politika, roller ve sorumluluklar, risk ve etki değerlendirmesi, yaşam döngüsü, veri, üçüncü taraflar, izleme ve sürekli iyileştirme. Yapısı ISO/IEC 27001 gibi diğer yönetim sistemi standartlarıyla uyumludur; bu yüzden bilgi güvenliği yönetimi olan kuruluşlar için tanıdık bir iskelet sunar.
Benim durumum: baş denetçi eğitimi, kurum belgelendirmesi değil
Yunus Sevğane, ISO/IEC 42001:2023 Yapay Zeka Yönetim Sistemi Baş Denetçi Eğitimini Haziran 2025'te Sigmacert Global'de tamamlamıştır. Bu bir eğitim belgesidir; bir kuruluş adına belgelendirme ya da bağımsız denetim yaptığım anlamına gelmez. Standardı, yapay zekâ projelerini yönetirken çalışma yöntemi olarak kullanıyorum. Kuruluşunuzun belgelendirilmesi gerekiyorsa bağımsız bir uzmana ya da akredite bir belgelendirme kuruluşuna başvurmanızı öneririm. Eğitimlerimin tam listesi Sertifikalar sayfasındadır.
Proje liderliğinde ne yapıyorum?
- Amaç ve kapsam: yapay zekâ sisteminin hangi iş sorusuna hizmet ettiği ve nerede kullanılmayacağı yazılır.
- Sorumluluk: iş sahibi, teknik sahip ve itiraz noktası belirlenir; genişletme, durdurma ve geri alma kararının kimde olduğu bellidir.
- Veri: kaynak, izin, kişisel veri riski, erişim ve saklama kuralları ilk haftalarda netleşir.
- Risk ve etki: riskler sahibi ve önlemiyle kayıt altına alınır; insan onayı gereken noktalar belirlenir.
- Üçüncü taraflar: dış model, servis ve veri sağlayıcılarına hangi verinin gittiği ve sağlayıcı değişirse ne olacağı yazılır.
- İzleme ve iyileştirme: canlıdayken neyin hangi sıklıkla izleneceği ve bulguların bir sonraki karara nasıl dönüşeceği tanımlanır.
Bu soruların ayrıntılı listesi için proje liderinin ISO/IEC 42001 kontrol listesi yazısına bakın.
Ne yapmıyorum?
Kuruluşunuz adına ISO/IEC 42001 belgesi vermem, akredite denetim yapmam ve hukuki uyum görüşü bildirmem. Standart gönüllüdür ve yasal yükümlülüklerin yerine geçmez. Benim katkım, yönetişimi projenin sonuna eklenen bir belge yığını yerine, kararları besleyen bir kayıt olarak baştan kurmaktır.
Sık sorulan sorular
ISO/IEC 42001 ile ISO/IEC 27001 arasındaki fark nedir?
ISO/IEC 27001 bilgi güvenliği yönetim sistemini, ISO/IEC 42001 ise yapay zekâ yönetim sistemini tarif eder. İkisi de ortak bir yönetim sistemi iskeleti kullanır; 42001 ek olarak yapay zekâya özgü risk, etki, şeffaflık ve yaşam döngüsü konularını ele alır.
ISO 42001 baş denetçisi misiniz?
ISO/IEC 42001:2023 baş denetçi eğitimini tamamladım. Bu eğitim belgesi, bir belgelendirme kuruluşu adına denetçi olduğum anlamına gelmez; eğitimden edindiğim bakışı proje yönetiminde kullanırım.
ISO 42001 zorunlu mu?
Standart gönüllüdür. Müşteri, ihale ya da düzenleme beklentisi nedeniyle gündeme gelebilir; yasal yükümlülüklerin yerine geçmez.
Küçük bir yapay zekâ projesinde de uygulanır mı?
Evet, ölçeğe uygun biçimde: amaç, sorumlu, veri, risk ve izleme için kısa bir kayıt çoğu proje için yeterli bir başlangıçtır.
Görüşme için
İlk adım kısa bir ön görüşmedir. İletişim sayfasından ya da WhatsApp (+90 531 679 10 14) üzerinden yazabilir, e-posta için yunus@sevgane.com adresini kullanabilirsiniz.